Wonen op een boot: wat mag wel en wat niet?

Is permanent wonen op een boot toegestaan?

Wie permanent en legaal op een boot wil wonen, heeft een officieel aangewezen woonligplaats nodig. Deze ligplaatsen worden door gemeenten vastgesteld en zijn doorgaans voorzien van basisvoorzieningen zoals elektriciteit en water. Op dergelijke locaties mogen woonboten, woonarken en andere drijvende woonobjecten worden afgemeerd.

Het aantal beschikbare woonligplaatsen in Nederland is beperkt. Een aanzienlijk deel bevindt zich in Amsterdam, terwijl in andere regio’s de mogelijkheden vaak schaars zijn. Hierdoor kan het vinden van een geschikte ligplaats tijd kosten en kunnen de tarieven per locatie sterk verschillen. Grondig vooronderzoek is daarom essentieel vóór aankoop.

Wonen in een jachthaven

Veel pleziervaartuigen zijn geschikt voor langdurig verblijf. Of permanent wonen in een jachthaven is toegestaan, hangt af van de bestemming (bestemmingsplan) van de haven:

• Bestemming wonen: inschrijving is mogelijk en u beschikt over een officieel woonadres.
• Bestemming recreatie: permanent verblijf is formeel niet toegestaan.

Kortom: de bestemming van de jachthaven is bepalend.

Jachthavens met recreatieve bestemming

In jachthavens met een recreatieve bestemming is wonen in principe niet toegestaan. In de praktijk komt het soms voor, maar uitsluitend met expliciete toestemming van de havenexploitant. Deze toestemming geeft echter geen recht op inschrijving bij de gemeente.

Omdat u wettelijk verplicht bent bereikbaar te zijn voor de overheid, is in deze situatie een geregistreerd postadres noodzakelijk.

Woonadres versus postadres

Bij een officieel geregistreerde woonligplaats geldt de woonboot als woonadres. Dit adres kan worden gebruikt voor inschrijving bij de gemeente en overige administratieve zaken.

Zonder erkende woonligplaats is een postadres vereist. Een postadres is uitsluitend bedoeld voor correspondentie en geldt niet als feitelijke verblijfplaats. Een woon- of postadres is verplicht wanneer u minimaal vier maanden binnen een periode van zes maanden in Nederland verblijft.

Een postadres aanvragen

Een postadres regelt u via de gemeente. Dit kan een gemeentelijk adres zijn of een particulier adres (bijvoorbeeld bij familie). In dat laatste geval zijn schriftelijke toestemming van de hoofdbewoner en kopieën van identiteitsbewijzen vereist.

Kies een adres dat praktisch is voor het tijdig ophalen van post.

Kosten van wonen op een boot

Wonen op het water brengt vaste en variabele lasten met zich mee, waaronder:

• Liggeld / havengeld
• Voorzieningen (elektriciteit, water)
• Lokale belastingen
• Verzekeringen
• Onderhoud en reserveringen

Een passende verzekering tegen schade, brand en diefstal is essentieel. Afhankelijk van type schip en locatie kunnen de maandlasten lager uitvallen dan bij een reguliere woning. In populaire gebieden, met name in grote steden, liggen kosten doorgaans aanzienlijk hoger.

Jaarrond wonen aan boord

Permanent wonen stelt hogere eisen aan comfort en uitrusting dan recreatief gebruik. Denk aan isolatie, verwarming, sanitair, leefruimte en bergruimte. Internet wordt vaak als basisvoorziening gezien.

Voor verblijf in de winter zijn een betrouwbare verwarmingsinstallatie en eventueel dubbel glas aan te bevelen. Daarnaast is beveiliging belangrijk, omdat het schip uw volledige woon- en inboedelsituatie vertegenwoordigt.

Voor- en nadelen van wonen op het water

Een (varende) woonboot kopen

Een cruciaal aandachtspunt bij aankoop is de beschikbaarheid van een passende ligplaats. Veel gemeenten werken met wachtlijsten of hanteren strikte voorwaarden. Tijdig overleg met gemeente of havenbeheerder is daarom verstandig.

Soorten woonboten

Mogelijkheden zijn onder andere zeiljachten, motorjachten, varende woonboten, omgebouwde beroepsschepen en woonarken. Sommige eigenaren kiezen voor het (laten) ombouwen van een voormalig vrachtschip tot maatwerk woonruimte.

Dit biedt veel ontwerpvrijheid, maar vraagt om tijd, investering en professionele begeleiding.

Het belang van deskundig advies

Het inschakelen van een onafhankelijke expert bij aankoop is aan te bevelen. Een inspectie en waardebepaling geven inzicht in de technische staat, onderhoudsverwachtingen en mogelijke verborgen gebreken.